Polskie Wiki Wolnościowe

Agoryzm

a3.jpgAgoryzm to anarchistyczna doktryna polityczna założona przez Samuela Edwarda Konkina III i uważana za filozofię lewicowo-libertariańską. Głównym celem agorystów jest utworzenie wolnego społeczeństwa, w którym „wszystkie związki międzyludzkie są dobrowolne” 1), a prawo i bezpieczeństwo są zapewniane przez instytucje działające na rynku. Nazwa „Agoryzm” pochodzi od greckiego słowa „agora,” oznaczającego „otwarty rynek”. Jako rodzaj anarchizmu rynkowego, jest zaliczany do anarchokapitalizmu i/lub anarchoindywidualizmu.

Charakterystyczną cechą agoryzmu w porównaniu z innymi odłamami anarchizmu rynkowego jest jego nacisk strategiczny na konieczność budowania alternatywnej, pokojowej instytucji rynkowej - szarej i czarnej strefy. Tego typu działalność została nazwana przez Samuela Konkina „Kontrekonomią.” Według agorystów, w miarę wzrostu podziemnej gospodarki, powszechna wiara w moralność państwa i uczestnictwo w jego strukturach będą się systematycznie osłabiały, aż nie będzie ono w stanie dalej utrzymywać swojej działalności.

Agoryści uważają swoje idee za kontynuację i rozwiniętą fornę poglądów Murraya Rothbarda. Konkin następująco określił agorystów:

W swym spojrzeniu na ekonomię agoryści są więc stricte rothbardiańscy, a w pewnych kwestiach nawet bardziej rothbardiańscy niż sam Rothbard, który ku naszej rozpaczy także uległ czarowi kilku starych mitów. 2)

Historia agoryzmu

Agoryzm ma swoje początki we współpracy Murraya Rothbarda i innych libertarian z radykalnymi lewicowcami, takimi jak Ronald Radosh, Gabriel Kolko i William Appleman Williams 3)4). Rothbard widział w nich godnych współpracowników w krytyce Amerykańskiego imperializmu i korporacjonizmu. W późniejszych latach 70. Rothbard porzucił swoje kontakty z lewicą, lecz niektórzy libertarianie, w tym i Konkin, chcieli kontynuować sojusz libertariańsko-lewicowy.5)6) Kolejnym bodźcem do ukształtowania się lewicowego odłamu w ruchu libertariańskim było powstanie Partii Libertariańskiej w 1971 roku. Konkin uważał, że utworzenie partii stanowiło próbę włączenia libertarianizmu w struktury państwa i był mu stanowczo przeciwny.

W 1979 J. Neil Schulman, współpracownik Konkina, wydał książkę Alongside Night, w której opisał przebieg fikcyjnej rewolucji agorystycznej przeciw państwu policyjnemu Stanów Zjednoczonych. W 1980 pojawił się Manifest Nowego Libertarianizmu, czołowe dzieło Samuela Konkina.

Dziś za agorystów uważani są Roderick Long, Brad Spangler, Wally Conger, Jeremy Weiland, Sheldon Richman.

Kontrekonomia jako rewolucyjna teoria

Według krótkiego streszczenia na temat koncepcji rewolucji anarchistyczno-rynkowej, Rewolucja Agorystyczna w skrócie:

Agoryzm to rewolucyjny anarchizm rynkowy.
W społeczeństwie anarchistyczno-rynkowym, prawo i bezpieczeństwo będą zapewniane przez instytucje rynkowe, nie polityczne. Agoryści zdają sobie więc sprawę z tego, że te instytucje nie mogą powstać na drodze reformizmu politycznego. Muszą one wyrosnąć z procesów rynkowych.
Jako że rząd jest przestępczym procederem, kulminacja rewolucji następuje, gdy państwo zostaje wyparte przez rynkowych producentów bezpieczeństwa i prawa. Popyt rynkowy na te usługi doprowadzi do ich powstania. Rozwój tego popytu będzie spowodowany przez wzrost gospodarczy w tym sektorze gospodarki, który otwarcie odcina się od współpracy z państwem (i dlatego nie może zwrócić się do państwa jako monopolistycznego producenta bezpieczeństwa i prawa). Ten sektor gospodarki to kontrekonomia - czarne i szare rynki.7)

Rynki

Agoryści dokonują następującego podziału rynków:

  • biały rynek - obrót legalnymi towarami w legalny sposób
  • szary rynek - obrót legalnymi towarami przy jednoczesnym omijaniu państowych regulacji, podatków
  • czarny rynek - obrót nielegalnymi towarami
  • czerwony rynek - łamanie praw naturalnych w sposób nielegalny w świetle prawa państwowego

Poglądy na temat własności

Agoryści uważają się za kontynuatorów pracy Murraya Rothbarda. Dlatego też zgadzają się z aksjomatem nieagresji, postulującym, że „żaden człowiek nie ma prawa użyć siły wobec innego, niewinnego człowieka.” Z tego względu też uznają prawo własności jako prawo naturalne. Jednocześnie są „miękkimi własnościowcami.” To znaczy, że w przeciwieństwie do „twardych własnościowców,” uważają, iż w wolnym społeczeństwie mogą istnieć także kolektywne i użytkowe formy własności. Ponadto ich zdaniem właściciel, szczególnie ziemi, powinien pozostawiać regularne ślady zagospodarowania.

Agoryści są podzieleni w kwestii własności intelektualnej. Konkin uważał ją za agresywną ingerencję państwa w rynek mającą na celu jego monopolizację8). Z drugiej strony, J. Neil Schulman uważa własność intelektualną za prawo naturalne 9). Spór ten trwa do dziś i doprowadził on do zerwania stosunków pomiędzy Schulmanem a wieloma innymi agorystami10).

Krytyka państowego kapitalizmu

Choć agoryści są radykalnymi wolnorynkowcami, są podejrzliwi wobec korporacji i tego, co nazywają „korporacyjnym kapitalizmem” bądź „państwowym kapitalizmem.”11) Uważają, że ograniczona odpowiedzialność jest przywilejem nadawanym korporacjom przez państwo. Zwracają również uwagę na uprzywilejowaną konkretnych graczy na rynku, spowodowaną regulacjami takimi jak: płaca minimalna, koncesje, uprawnienia zawodowe, system bankowy, monopol pieniądza etc.

Konfiskata

Agoryści często wyrażają sympatię dla skonstruowanego przez Murraya Rothbarda programu konfiskaty mienia państwowego przez jego pracowników lub klientów. Także firmy prywatne, które są winne współpracy z państwem i otrzymywały z jego strony przywileje miałby spotkać taki los.12)

Agorystyczna teoria klas

Agoryści budują na pracy Murraya Rothbarda, uważając państwo za organ wyzysku klas niższych i średnich przez „elitę władzy.”13)

przedsiębiorca lub przedsiębiorczy kapitalista niepaństwowy kapitalista propaństwowy kapitalista
(dobry) (neutralny) (zły)
innowator, bierze na siebie ryzyko, producent siły wolnego rynku posiadacz kapitału, niekoniecznie wyznawca ideologii, „stosunkowo nieinnowacyjny” „największe Zło w sferze politycznej”

Działalność polityczna

Agoryści są przeciwnikami głosowania i uczestnictwa w polityce. Niektórzy są przeciwni tym metodom ze względów moralnych - uważają, że głosowanie legitymizuje władzę i stanowi użycie siły przeciw innym ludziom. Inni uważają głosowanie za nieefektywną strategię. Jako alternatywę, agoryści proponują edukację oraz akcję bezpośrednią, w szczególności kontrekonomię, budowanie alternatywnych instytucji, kryptoanarchizm.

1)
Samuel Edward Konkin, New Libertarian Manifesto (en)
3)
John Paine, Rothbard's Time on the Left w: Journal of Libertarian Studies, t. 19 (en)
6)
Wally Conger, Samuel Edward Konkin, Budowanie Nowego Ruchu Libertariańskiego
7)
Brad Spangler, Rewolucja Agorystyczna w skrócie
8)
Samuel Edward Konkin, Copywrongs (en)
9)
J. Neil Schulman, Informational Property: Logorights (en)
10)
freeman, Is MLL Dead? (en)
 
Wszystkie treści w tym wiki, którym nie przyporządkowano licencji, podlegają licencji: CC0 1.0 Universal