Polskie Wiki Wolnościowe

Różnice

Różnice między wybraną wersją a wersją aktualną.

Odnośnik do tego porównania

encyklopedia:agoryzm [2011/02/13 02:25] (aktualna)
Linia 1: Linia 1:
 +====== Agoryzm ======
 +{{ :​encyklopedia:​a3.jpg?​160}}**Agoryzm** to anarchistyczna doktryna polityczna założona przez Samuela Edwarda Konkina III i uważana za filozofię lewicowo-libertariańską. Głównym celem agorystów jest utworzenie wolnego społeczeństwa,​ w którym "​wszystkie związki międzyludzkie są dobrowolne"​ ((Samuel Edward Konkin, [[http://​agorism.info/​NewLibertarianManifesto.pdf|New Libertarian Manifesto]] (en) )), a prawo i bezpieczeństwo są zapewniane przez instytucje działające na rynku. Nazwa "​Agoryzm"​ pochodzi od greckiego słowa "​agora,"​ oznaczającego "​otwarty rynek"​. Jako rodzaj anarchizmu rynkowego, jest zaliczany do anarchokapitalizmu i/lub anarchoindywidualizmu.
  
 +Charakterystyczną cechą agoryzmu w porównaniu z innymi odłamami anarchizmu rynkowego jest jego nacisk strategiczny na konieczność budowania alternatywnej,​ pokojowej instytucji rynkowej - szarej i czarnej strefy. Tego typu działalność została nazwana przez Samuela Konkina "​Kontrekonomią."​ Według agorystów, w miarę wzrostu podziemnej gospodarki, powszechna wiara w moralność państwa i uczestnictwo w jego strukturach będą się systematycznie osłabiały,​ aż nie będzie ono w stanie dalej utrzymywać swojej działalności.
 +
 +Agoryści uważają swoje idee za kontynuację i rozwiniętą fornę poglądów Murraya Rothbarda. Konkin następująco określił agorystów:
 +
 +>W swym spojrzeniu na ekonomię agoryści są więc stricte rothbardiańscy,​ a w pewnych kwestiach nawet bardziej rothbardiańscy niż sam Rothbard, który ku naszej rozpaczy także uległ czarowi kilku starych mitów. (([[http://​liberalis.pl/​2008/​05/​18/​anarchia-agora-akcja-wywiad-z-samem-e-konkinem-3/​|Wywiad z Samem E. Konkinem 3]]))
 +
 +===== Historia agoryzmu =====
 +
 +Agoryzm ma swoje początki we współpracy Murraya Rothbarda i innych libertarian z radykalnymi lewicowcami,​ takimi jak Ronald Radosh, Gabriel Kolko i William Appleman Williams ((John Paine, {{http://​www.mises.org/​journals/​jls/​19_1/​19_1_2.pdf|Rothbard'​s Time on the Left}} w: Journal of Libertarian Studies, t. 19 (en) ))((Murray Rothbard, [[http://​liberalis.pl/​2007/​03/​12/​murray-rothbard-wyznania-prawicowego-liberala/​|Wyznania Prawicowego Liberała]])). Rothbard widział w nich godnych współpracowników w krytyce Amerykańskiego imperializmu i korporacjonizmu. W późniejszych latach 70. Rothbard porzucił swoje kontakty z lewicą, lecz niektórzy libertarianie,​ w tym i Konkin, chcieli kontynuować sojusz libertariańsko-lewicowy.(([[http://​liberalis.pl/​2008/​05/​18/​anarchia-agora-akcja-wywiad-z-samem-e-konkinem-3/​|Wywiad z Samem E. Konkinem 3]]))((Wally Conger, Samuel Edward Konkin, [[http://​liberalis.pl/​2007/​05/​09/​samuel-e-konkin-iii-i-wally-conger-budowanie-nowego-ruchu-libertarianskiego/​|Budowanie Nowego Ruchu Libertariańskiego]])) Kolejnym bodźcem do ukształtowania się lewicowego odłamu w ruchu libertariańskim było powstanie Partii Libertariańskiej w 1971 roku. Konkin uważał, że utworzenie partii stanowiło próbę włączenia libertarianizmu w struktury państwa i był mu stanowczo przeciwny.
 +
 +W 1979 J. Neil Schulman, współpracownik Konkina, wydał książkę //Alongside Night//, w której opisał przebieg fikcyjnej rewolucji agorystycznej przeciw państwu policyjnemu Stanów Zjednoczonych. W 1980 pojawił się //Manifest Nowego Libertarianizmu//,​ czołowe dzieło Samuela Konkina.
 +
 +Dziś za agorystów uważani są Roderick Long, Brad Spangler, Wally Conger, Jeremy Weiland, Sheldon Richman.
 +
 +===== Kontrekonomia jako rewolucyjna teoria =====
 +
 +Według krótkiego streszczenia na temat koncepcji rewolucji anarchistyczno-rynkowej,​ Rewolucja Agorystyczna w skrócie:
 +
 +>Agoryzm to rewolucyjny anarchizm rynkowy.
 +
 +>W społeczeństwie anarchistyczno-rynkowym,​ prawo i bezpieczeństwo będą zapewniane przez instytucje rynkowe, nie polityczne. Agoryści zdają sobie więc sprawę z tego, że te instytucje nie mogą powstać na drodze reformizmu politycznego. Muszą one wyrosnąć z procesów rynkowych.
 +
 +>Jako że rząd jest przestępczym procederem, kulminacja rewolucji następuje, gdy państwo zostaje wyparte przez rynkowych producentów bezpieczeństwa i prawa. Popyt rynkowy na te usługi doprowadzi do ich powstania. Rozwój tego popytu będzie spowodowany przez wzrost gospodarczy w tym sektorze gospodarki, który otwarcie odcina się od współpracy z państwem (i dlatego nie może zwrócić się do państwa jako monopolistycznego producenta bezpieczeństwa i prawa). Ten sektor gospodarki to kontrekonomia - czarne i szare rynki.((Brad Spangler, Rewolucja Agorystyczna w skrócie))
 +
 +===== Rynki =====
 +
 +Agoryści dokonują następującego podziału rynków:
 +
 +  * biały rynek - obrót legalnymi towarami w legalny sposób
 +  * szary rynek - obrót legalnymi towarami przy jednoczesnym omijaniu państowych regulacji, podatków
 +  * czarny rynek - obrót nielegalnymi towarami
 +  * czerwony rynek - łamanie praw naturalnych w sposób nielegalny w świetle prawa państwowego
 +
 +===== Poglądy na temat własności =====
 +
 +Agoryści uważają się za kontynuatorów pracy Murraya Rothbarda. Dlatego też zgadzają się z [[:​zasada_nieagresji|aksjomatem nieagresji]],​ postulującym,​ że "​żaden człowiek nie ma prawa użyć siły wobec innego, niewinnego człowieka."​ Z tego względu też uznają prawo własności jako prawo naturalne. Jednocześnie są "​miękkimi własnościowcami."​ To znaczy, że w przeciwieństwie do "​twardych własnościowców,"​ uważają, iż w wolnym społeczeństwie mogą istnieć także kolektywne i użytkowe formy własności. Ponadto ich zdaniem właściciel,​ szczególnie ziemi, powinien pozostawiać regularne ślady zagospodarowania.
 +
 +Agoryści są podzieleni w kwestii [[wlasnosc_intelektualna|własności intelektualnej]]. Konkin uważał ją za agresywną ingerencję państwa w rynek mającą na celu jego monopolizację((Samuel Edward Konkin, [[http://​users.aol.com/​vlntryst/​wn20.html|Copywrongs]] (en) )). Z drugiej strony, J. Neil Schulman uważa własność intelektualną za prawo naturalne ((J. Neil Schulman, [[http://​www.pulpless.com/​bp21samp/​logorite.html|Informational Property: Logorights]] (en) )). Spór ten trwa do dziś i doprowadził on do zerwania stosunków pomiędzy Schulmanem a wieloma innymi agorystami((freeman,​ [[http://​freemania1.com/?​p=38|Is MLL Dead?]] (en) )).
 +
 +===== Krytyka państowego kapitalizmu =====
 +
 +Choć agoryści są radykalnymi wolnorynkowcami,​ są podejrzliwi wobec korporacji i tego, co nazywają "​korporacyjnym kapitalizmem"​ bądź "​państwowym kapitalizmem."​((Joseph Stromberg, [[http://​tmh.floonet.net/​articles/​strombrg.html|The Political Economy of Liberal Corporatism]] (en) )) Uważają, że ograniczona odpowiedzialność jest przywilejem nadawanym korporacjom przez państwo. Zwracają również uwagę na uprzywilejowaną konkretnych graczy na rynku, spowodowaną regulacjami takimi jak: płaca minimalna, koncesje, uprawnienia zawodowe, system bankowy, monopol pieniądza etc.
 +
 +===== Konfiskata =====
 +
 +Agoryści często wyrażają sympatię dla skonstruowanego przez Murraya Rothbarda programu konfiskaty mienia państwowego przez jego pracowników lub klientów. Także firmy prywatne, które są winne współpracy z państwem i otrzymywały z jego strony przywileje miałby spotkać taki los.((Murray Rothbard, [[http://​liberalis.pl/​2007/​04/​02/​murray-rothbard-konfiskata-a-zasada-zadomowienia/​|Konfiskata a Zasada Zagospodarowania]]))
 +
 +===== Agorystyczna teoria klas =====
 +
 +Agoryści budują na pracy Murraya Rothbarda, uważając państwo za organ wyzysku klas niższych i średnich przez "​elitę władzy."​((Wally Conger, [[http://​liberalis.pl/​2007/​02/​25/​wally-conger-agorystyczna-teoria-klas/​|Agorystyczna teoria klas]]))
 +
 +^ przedsiębiorca lub przedsiębiorczy kapitalista ^ niepaństwowy kapitalista ^ propaństwowy kapitalista ^
 +| (dobry) | (neutralny) | (zły) |
 +| innowator, bierze na siebie ryzyko, producent siły wolnego rynku | posiadacz kapitału, niekoniecznie wyznawca ideologii, "​stosunkowo nieinnowacyjny"​ | "​największe Zło w sferze politycznej"​ |
 +
 +===== Działalność polityczna =====
 +
 +Agoryści są przeciwnikami głosowania i uczestnictwa w polityce. Niektórzy są przeciwni tym metodom ze względów moralnych - uważają, że głosowanie legitymizuje władzę i stanowi użycie siły przeciw innym ludziom. Inni uważają głosowanie za nieefektywną strategię. Jako alternatywę,​ agoryści proponują edukację oraz akcję bezpośrednią,​ w szczególności kontrekonomię,​ budowanie alternatywnych instytucji, kryptoanarchizm.
 
Wszystkie treści w tym wiki, którym nie przyporządkowano licencji, podlegają licencji: CC0 1.0 Universal