Polskie Wiki Wolnościowe

prof. Murray Newton Rothbard

„Myśl, że państwo jest potrzebne do tworzenia prawa, jest tak samo mitem jak to, że jest potrzebne do dostarczania usług pocztowych lub policyjnych.”

prof. Murray Newton Rothbard (1926-1995) — jeden z najwybitniejszych ekonomistów XX wieku, czołowy przedstawiciel tzw. szkoły austriackiej, wychowanek i współpracownik prof. Ludwiga von Misesa, wiceprezes instytutu jego imienia, wykładał na Politechnice Nowojorskiej, Columbia University, Uniwersytecie Stanowym Nevady i na licznych konferencjach na całym świecie (odwiedził m.in. Polskę). Urodził się w Nowym Yorku, w rodzinie biednych, żydowskich emigrantów z Polski. Jest uważany za twórcę anarchokapitalizmu — doktryny głoszącej, że każda funkcja państwa, przymusowo monopolizowana przez rząd, (w tym także dostarczanie usług policyjnych i wymiaru sprawiedliwości) może być z powodzeniem i co ważniejsze znacznie efektywniej świadczona w drodze dobrowolnych umów rynkowych. Dzięki olbrzymiej wiedzy z zakresu teorii i historii państwa i prawa, dziejów myśli ekonomicznej, politologii, filozofii, kinematografii, a także niemieckich barokowych kościołów i… jazzu, mówiono o nim jako o ostatnim przedstawicielu Renesansu. Autor tysięcy artykułów publikowanych zarówno przez wydawnictwa specjalistyczne (The Quarterly Journal of Austrian Economics, Review of Austrian Economics, Journal of Law and Economics), libertariańskie (Freedom, Cato Journal, Journal of Libertarian Studies, The Rothbard - Rockwell Report) jak i popularne dzienniki (Washington Post, New York Times) oraz przeszło 25 książek z różnych dziedzin wiedzy, m .in. „Power & Market: Governament and the Economy”, „Man, Economy and State”, „America's Great Depression”, "For a New Liberty", „An Austrian Perspective on the History of Economic Thought”, „Conceived in Liberty”.

Rothbard nadał wolności cechy wartości absolutnej — według niego z równego praw naturalnego do wolności i własności wynika, że każdy powinien decydować o sobie samym i tak długo jak nie ogranicza on tym samym podobnego prawa innych osób nikt nie może naruszać tego uprawnienia. Ten naturalny i racjonalny porządek zakłóca istnienie państwa, które jest złem absolutnym. Państwo to największa mafia wszechczasów, utrzymywana z kradzieży, jaką są podatki, uzasadniana przez płatnych ideologów jakimi są intelektualiści, broniona przez żołnierzy — niewolników przymuszanych do obowiązkowej służby wojskowej. „Wojna to masowe morderstwo, przymusowa służba wojskowa to niewolnictwo, podatki to grabież”

Rothbard dostrzega możliwość całkowitego zniesienia państwa i zastąpienia go niczym nie skrępowanym systemem wolnorynkowym, na którym konkurowałyby ze sobą różnorodne przedsiębiorstwa prywatne oferujące nie tylko tradycyjne usługi, lecz również w zakresie policyjnym, wymiaru sprawiedliwości, obronności kraju etc. Zarówno w stosunkach wewnętrznych, jak i międzynarodowych należałoby wykluczyć jakikolwiek przymus i pozwolić żyć ludziom w warunkach wolności na zasadach dobrowolnej współpracy. (R. Tokarczyk)

Był postacią tyleż szanowaną, co kontrowersyjną. Podczas gdy jedni, mówili o nim Pan Libertarianin, inni określali go mianem Darth Vader. Prawica zarzucała mu współpracę z Students for a Democratic Society, maoistami i feministkami, zaś lewica atakowała za konszachty z Patem Buchananem, Partia Republikańską i separatystami z Południa. Uwielbiał prowokować. Będąc studentem doprowadzał do pasji swoich lewicujących wykładowców pytaniami w rodzaju „A właściwie to co jest takiego złego w rządach Franco?”. Z powodu swojego niewyparzonego języka przez wiele lat nie mógł uzyskać tytułu doktora. Żarty jakie sobie stroił z Ayn Rand były jedną z przyczyn podziału jaki w połowie lat sześćdziesiątych powstał między libertarianami a obiektywistami. Prowadził nieustanne spory z Miltonem Friedmanem (udało mu sie przekonać go do porzucenia pomysłu bonów oświatowych), Jamesem Buchananem, Gordonem Tullockiem i innymi tuzami liberalizmu. Niektórzy twierdzą, że gdyby powstrzymał się od osobistych ataków i zajął się propagowaniem austriackiej szkoły w ekonomii niechybnie zostałby laureatem Nagrody Nobla. Gdy Robert Kephart zasugerował mu w liście, by zajął się wyłącznie pracą naukową, Rothbard odpisał mu:

„Bob, starsi i mądrzejsi ludzie dawali mi podobne rady przez całe moje życie. Jestem pewien, że mieli oni rację… Gdy byłem jeszcze młodym, nikomu nie znanym libertarianinem Leonard Read mówił mi: nie krytykuj ludzi tylko ich poglądy. Jednak gdybym tak zrobił ludzie nie dowiedzieliby się o szwindlach klasy rządzącej, ani o tym, że wielki biznes wykorzystuje państwowe interwencje do monopolizowania gospodarki. Nie posłuchałem więc tej rady i zacząłem wymieniać nazwiska. Później gdy zostałem anarchistą, radzono mi: zapomnij o całym tym anarchizmie, zrujnuje on Twoją karierę naukową. Oczywiście nie posłuchałem tej jakże słusznej rady. Gdy nadeszły lata pięćdziesiąte przyjaciele mówili mi: porzuć to antymilitarystyczne gówno, zajmij się w końcu ekonomią, przecież właśnie po to zostałeś naukowcem. Jeśli nadal będziesz się trzymał swoich poglądów pogrzebiesz swoje kontakty z konserwatystami. I tak też się stało. Później radzono mi: Nie atakuj Friedmana, zamiast tego propaguj szkołę austriacką, ale nie przesadzaj z tym zbytnio, bądź po prostu członkiem jednej wielkiej wolnorynkowej rodziny. Jak widzisz moje odstępstwa od jedynie słusznej drogi mają długa historię i jest już za późno aby cokolwiek naprawić. Jestem pewny, że gdybym był uważny (by użyć słów Ralpha Raico) i posłuchał owych mądrych rad cieszyłbym się dzisiaj prestiżem, uznaniem i pieniędzmi. Dlaczego zatem zboczyłem z tej ścieżki? Gdyby wśród libertarian było wielu anarchistów, wielu przeciwników militaryzmu, wielu takich którzy wymienialiby nazwiska i atakowali Hoovera, Friedmana i innych, pewnie nie dokonałbym tych wszystkich wyborów, uznając, że skoro są ludzie którzy zajęli się tymi jakże istotnymi sprawami, ja mogę bez reszty poświęcić się własnej pracy naukowej. Jednak za każdym razem gdy zatrzymywałem się by się rozejrzeć wokół siebie, nikogo takiego nie dostrzegałem. Musiałem więc zacisnąć zęby i brnąć dalej.” Zobacz też: http://www.libertarianstudies.org/mnr.asp.

 
Wszystkie treści w tym wiki, którym nie przyporządkowano licencji, podlegają licencji: CC0 1.0 Universal